Asko dira inguruan izan ditudan adibideak: Cira, Mariana, Yexica…
Haiek dira familiaren zama handienaren zati bat beren gain hartzen dutenak. Tradizioz etxeko lanetara eta zaintzara mugatu izan den roletik harago, biziraupenaren kudeatzaile bihurtu dira. Cirak, esaterako, erretiroa duela urte pare bat hartu zuen arren, lanean jarraitzen du, pentsioa osatzeko eta familiari laguntzeko. Yexicak 25 urte besterik ez ditu, bi lan ditu eta latak biltzen ditu soldata eskasari diru pixka bat gehitzeko. Mariana ostatu baten arduraduna da La Habanan, eta han bizi da alaba txikiarekin. Hitzik gabe uzten nau ikusteak nola moldatu diren herrialdeak bizi duen egoera larriari aurre egiteko. Irudimena ere zorrozten dute, ia plater huts batetik bazkaria asmatzeko. Malabarrak egiten dituzte hilabete amaierara iristeko.
«Estatistiken eta diskurtso politikoen atzean, ordea, bada krisiari aurre egiten dion indar ikusezin bat: emakume kubatarrak»
Horrez gain, migrazioak utzitako hutsunea ere haiek betetzen dutela esan daiteke. Seme-alabek, senarrek edo neba-arrebek irla uzten dutenean, amak eta amonak geratu ohi dira etxea zaintzen, haurrak hezten eta urrun daudenen oroimena bizirik mantentzen.
Emakume kubatarrak ez dira biktima pasiboak: sortzaileak dira, borrokalariak, erresilienteak… Nekearen eta frustrazioaren erdian ere, duintasunari eusten diote, eta familiak eta herrialdeak bizirik iraun dezaten borrokatzen dute.
Espero dut aurten bueltatzen naizenean beti inguruan izan ditudan emakumeak egoera hobean aurkitzea. Kuba zutik badago, bertako emakumeen ausardiari eta indarrari esker da.