Eztabaida horrek bereziki aztoratzen gaitu, herritarrok nahiz botere publikoek kontrolatzen ez ditugun guneak direlako, eta horrek kezka berezia sortzen digulako. Izan ere, egungo egoera kontrolerako esku-hartze publikorik ezatik dator, baita nazioartean ere.
Hala ere, ezin da ukatu mekanismo horiek aukera ematen dietela mundu osoko pertsona askori ondasunak, zerbitzuak eta ezagutza eskuratzeko, historian inoiz ez bezala. Baina hori ez da doakoa: «ziberespazio» erraldoi horrek kalkulatu ezin diren onura ekonomikoak sortzen ditu gaur egun, eta ideiak eta pertsonak kontrolatu eta menderatzea ahalbidetzen du, egunero ikusten dugun bezala.
«Mundua ez baita pentsatzen ari adingabearen interes gorenean, baizik eta erabiltzaileak erakartzean, datuak ateratzean, kontrol ideologikoan eta milioika euroko irabazietan»
Eta hori helduekin gertatzen bada, adingabeei bereziki eragiten die. Hor daude datuak, behin eta berriz errepikatuak. Ez zaituztet datuekin nekatuko. Baina kontuan izan, gainera, sareetan era guztietako eraso larriak gertatzen direla eta deskonexioak eragindako antsietate-arazo psikologiko berriak sortu direla.
Horrez gain, PISA txostenaren emaitzek kezka hau areagotu dute. Besteak beste, «pantailen» gehiegizko erabilera nabarmendu dute, bai etxeetan, bai ikasgeletan.
Horren ondorioz, adin txikikoak sare sozialetan sartzea arautzeko lasterketa hasi da. Australian hasi zen: 2025eko abendutik, adingabeek sare sozialak erabiltzearen aurkako neurri garrantzitsuak daude indarrean, nahiz eta emaitzak ez diren bereziki itxaropentsuak. Frantzian jarraitu zuen: aurtengo uztailaren 21ean, 15 urtetik beherakoei sare sozialetan sartzea debekatzeko lege bat onartu zen, nahiz eta Konstituzio Kontseiluak egun gutxiren buruan lege hori baliogabetu zuen, arau horrek gazteen adierazpen- eta komunikazio-askatasunaren neurriz kanpoko urraketa zekarrelako.
Europar Batasunak bat egin du orain, eta proposamen bat iragarri du sareetarako sarbidea 13 urte bete baino lehen ukatzeko eta kontu pertsonalak 15 urtetik aurrera soilik baimentzeko, baita babes-neurri indartuak hartzeko ere, adin-nagusitasunera iritsi arte. Ikusiko dugu hori guztia zertan geratzen den eta noiz eta nola gauzatzen den.
Gertuago, Pradales lehendakariak adierazi du Euskadik bat egingo duela Europako estrategiarekin, eta ikastetxeetan eta etxeetan pantailak arduraz erabiltzeko Gizarte Akordio bat iragarri du.
Eta Espainian, 16 urtetik beherakoei sare sozialetarako sarbidea mugatzen dien lege-proiektu bat izapidetzen ari dira, baina izapidetzeak 2025eko irailetik dirau, eta, jakina, EBren proposamenak gainditu egiten du jada. Gainera, azaroaren 29ko hauteskundeetarako deialdiarekin eta Gorteak desegitearekin, proiektu hori, beste guztiak bezala, bertan behera geratu da; beraz, hurrengo legegintzaldira arte itxaron beharko da, hala badagokio, gai horri buruzko lege berri bat izapidetzen hasteko.
Neurri horiek beharrezkoak dira, zalantzarik gabe. Baina ez dira hartu beharreko bakarrak. Premiazkoa da adingabeak benetan heztea mundu digitalean ondo moldatzeko, mundu hori ez baita pentsatzen ari adingabearen interes gorenean, baizik eta erabiltzaileak erakartzean, datuak ateratzean, kontrol ideologikoan eta milioika euroko irabazietan.
Ondorioz, mugatu, kontrolatu eta hezi egin behar da, nahiz eta debeku drastiko eta orokorra baino zailagoa eta garestiagoa den zentzu guztietan, baina askoz eraginkorragoa.
Eta ez dezagun ahaztu helduok eztabaida horretan dugun zeregina, erabakigarria baita testuinguru digitalarekin dugun harreman pertsonala eta horrek gure inguruko adingabeengan duen eragina.