Herritarren parte-hartzea funtsezkoa da demokrazia hurbilagoa eta sakonagoa eraikitzeko. Auzotarren beharrak ezagutzeko eta gure auzoak hobetzeko elkarrekin lan egiteko aukera ematen du. EAJ-PNV erabat bat dator printzipio gidari horrekin, eta, Tolosan gobernatzeko ardura izan duen guztietan, bere politiketara eramaten saiatu da. Hobetzeko tartearekin, edozein ekimen bezala, baina entzuteko, hitz egiteko eta tolosarren beharrei erantzuteko borondatearekin beti.
Legealdi osoan zehar kritiko izan gara AuzoEkin proiektuarekin; hala adierazi dugu programa honi buruz eztabaidatu dugun batzorde eta osoko bilkura guztietan. Ez genukeen prentsa-ohar hau argitaratuko Tolosako alkateak Bruselara egin berri duen bisitaz baliatu ez balitz AuzoEkin defendatzeko eta, aldi berean, udal oposizioaren jarrerak zalantzan jartzeko.
Legegintzaldiaren hasieran, EH Bilduk, urteetan sendotuz joan zen lan egiteko modu batekin haustea erabaki zuen. Udalak ohiko elkarrizketa zuen auzo-elkarteekin, aldian behin aurrez aurreko bilerak eginez. Bilera horietan haien eskaeren jarraipena egiten zen, egiteke zeuden gaiak jorratzen ziren eta behar berriak identifikatzen ziren. Era berean, aurrekontu partehartzaileen dinamika batekin ere hautsi zen, zeina, pixkanaka-pixkanaka, udal-aurrekontuak egiteko urteroko prozesuan integratzen joan zen, partida jakin batzuk herritarren partaidetza-prozesuen bidez defini zitezen erreserbatuz.
EH Bilduk martxan zegoen dinamika bat — hobetu zitekeena, noski —, Tolosako auzoetako herritarren parte-hartzea errotik eraldatu nahi zuen metodologia berri batekin ordezkatzea erabaki zuen. AuzoEkin-en emaitzek planteamendu teorikoen eta aplikazio praktikoaren arteko distantzia zalantzan jartzera gonbidatzen dute.
Sortutako itxaropenen aurrean, programak ez du lortu, aurreratu genuen bezala, auzoen beharrei behar bezala erantzungo dien partaidetza-dinamika finkatzea. Horrek guztiak, gainera, gastu publikoa nabarmen handitzea ekarri du, bai herritarren partaidetzaren arloko udal-egitura indartu izanagatik, bai prozesu horiek dinamizatzeko aholkularitza-enpresak kontratatu izanagatik.
Gaur egun, alde kezkagarria dago Tolosan EH Bilduren Udal Gobernuaren diskurtsoaren eta zenbait auzo elkartek helarazten duten errealitatearen artean. Ez da soilik oposizio gisa egin dugun balorazioa: elkarteek beraiek adierazi dituzte jendaurrean beren iritziak. Haien testigantzen berri eman nahi dugu, entzutea merezi dutela ulertzen dugulako.
Amarotzen kasua bereziki esanguratsua da. Auzo elkarteak mende erdiz lan egin du auzoa hobetzeko, proiektuak bultzatzeko eta biztanleen arteko lankidetza sustatzeko. Ibilbide luze horren ondoren, Amarotzeko Hirigintza Batzordea desegin egin da, gaur egungo udal-arduradunek ez dutelako bilerarik, informaziorik eta erantzunik eman. Hala jasotzen du elkarteak berak 2026ko ekainean argitaratutako bere auzo-aldizkariaren 156. zenbakian: “AuzoEkin programak ez die auzoaren benetako beharrei erantzuten. Partaidetza sustatu eta komunitatea indartu nahi duen arren, ez du lortu aurreko komunikazioaren arintasuna mantentzea, ezta Amarotzen proiektu zehatzak garatzea ere”.
Berazubiko egoerak antzeko arazoak islatzen ditu. Bere auzo-elkarteko ordezkariek 2026ko urriaren 1ean hainbat komunikabidetan egindako adierazpenen arabera, EH Bilduren egungo Udal Gobernuarekin izandako elkarrizketa ez da nahikoa: legealdi osoan alkatearekin bilera bakar bat, eta, haien eskari eta eskaeren aurrean, isiltasuna edo erantzunik eza.
Errealitate hori ez dator bat Tolosako alkateak Bruselan egin zuen hitzaldiarekin, AuzoEkin-en dinamika gogo biziz defendatu baitzuen Europako Parlamentuan tokiko gobernantzari eta herritarren parte-hartzeari buruz egin berri diren jardunaldietan. Bertan, herritarrak ahalduntzearen, komunitate-nortasuna indartzearen eta Administrazioaren eta bizilagunen artean partekatutako erabakiak hartzea sustatzearen garrantzia nabarmendu zuen.
Helburu horiek partekatzen ditugu, noski. Horregatik, hain zuzen ere, beharrezkotzat jotzen dugu AuzoEkin-ek bere aplikazio praktikoan dituen gabeziak adieraztea. Izan ere, herritarren parte-hartzea ez da Bruselako jardunaldi instituzional batzuetatik pasatzen: auzoetan hasten da, bilera-eskaera bati erantzuteko gaitasunean, posta elektroniko bati erantzuteko gaitasunean, dei bat itzultzeko gaitasunean, hartutako konpromisoak betetzeko gaitasunean, jarraipen-bilerak deitzeko gaitasunean eta proposamen jakin batzuk zergatik egin daitezkeen eta beste batzuk zergatik ez azaltzeko gaitasunean.
Oinarrizko gai horiei behar bezala erantzuten ez zaienean, beren borondatez denbora eta ahalegina auzo-elkarteei eskaintzen dietenen higadura da emaitza. Haien ekimenek erantzunik jasotzen ez badute eta haien lanak aurrerapen zehatzik ekartzen ez badu, beren auzoekin konpromiso handiena duten pertsonak motibazioa galtzeko arriskua dugu. Eta horrek ez ditu elkarteak bakarrik kaltetzen: udalerri osoa eta komunitateko sarea ahultzen ditu, lankidetzarako eta parte hartzeko gaitasunaren funtsezko zati bat galtzen baitu.
Horregatik guztiagatik, eta Tolosako Udalean hautetsi jeltzale gisa aurkitzen ari garen errezeptibitate faltaren aurrean, EH Bilduren Udal Gobernuari eskatzen diogu entzun ditzala Amarotz eta Berazubiko arreta-deiak, dirudienez gureak ez baitira entzunak izango.
Amarotz eta Berazubi Brusela baino gertuago egon beharko lirateke.