Zelako animalia halako pertsona

Erabiltzailearen aurpegia   Ingurumena

Zelako animalia halako pertsona

Euskarak badu animalia izendegi ikaragarri polita, zoritxarrez poliki-poliki galtzen doana eta hemendik urte gutxira izendegi honen galera mila aldiz damutuko zaiguna. Hizkuntzak, jaio, hazi eta hil egiten omen dira zoritxarrez. Beti esan dut euskarak oso erlazio estua duela inguruko bizidunekin, eta benetan dibertigarria da animalia izenak jendeari ematen dizkiogunean, nolabait animaliaren ezaugarriak pertsona bati jarriz eta bide batez, pertsona horren deskribapen oso zehatza hitz batean laburtuz.

Kobazuloetako bizidunak

Erabiltzailearen aurpegia

Kobazuloetako bizidunak

Kobazuloetara sartu gara Jon Ander Galarraga biologoarekin, eta bertako ezaugarriez eta bizi diren bizidunez aritu gara.

Gaueko animalikeriak

Erabiltzailearen aurpegia   Ingurumena

Gaueko animalikeriak

Badira animalia batzuk goiztiarrak direnak eta besteak gautarrak. Gu, larunbat gauak kenduta, animalia goiztiarrak gara, beraz, gure egunerokoan ere beste animalia goiztiarrekin topatzen gara. Hala nola, errepide alboko belardian dagoen zaldiren batekin edo gure autoaren gainekin igaro den bele beltz batekin, ezer gutxi gehiago, etxe atariko katu zaharrak kenduta. Bai, gure eguneroko bizi urbanita animali interesgarriz josita dago!

Bizidunak eta transexualitatea

Erabiltzailearen aurpegia

Bizidunak eta transexualitatea

Arren eta emeen muga ez dago hain finkatua kasu batzuetan. Biologoek sexuen arabera sailkatzen dituzte animaliak, eta badira bizidun batzuk jaiotzez arrak direnak eta gero eme bihurtzen direnak, eta gero berrieo ar. Landareetan nahiz animalietan gerta daiteke ar eta eme batera izatea. Zizareek, barraskiloek ar eta eme funtzioa batera betetzen dute. Populazioa oso handia ez den gune batean bizi diren espezieetan ohiko izan daiteke hori. Ebolutiboki, beraz, logikoa da.

Zarena ezkutatzea

Erabiltzailearen aurpegia

Zarena ezkutatzea

Garena ezkutatzen dugu inauterietan, eta bizidunek ere hori egiten dute. Inauterien ideia beraz aspaldikoa da. Kamuflajea edo cripsisa oso ohikoa eta oinarrizkoa da.

Ehiza, basurdeak eta errepideak

Erabiltzailearen aurpegia

Ehiza, basurdeak eta errepideak

Errepideetan basurdeak, istripuak eta tartean ehiztariak. Fauna eta flora eta ekosistemen kudeaketa eztabaidagai izan berri da, eta izaten da askotan gurean. Gai hori ekiarri digu gaurkoan, Jon Ander Galarragak ekokulturaren txokora.

Beharrezko al dute zakurrek zamarra janztea?

Erabiltzailearen aurpegia

Beharrezko al dute zakurrek zamarra janztea?

Hotz egiten duenean zakurrak berokiren batekin jantzita ateratzen dituztela hainbatek ikusten dugu, eta hori aitzaki hartuta, bizidunak eta tenperatura aztertu ditugu Jon Ander Galarragarekin ekokulturaren txokoan.

Sagardoaren biologia

Erabiltzailearen aurpegia

Sagardoaren biologia

Sagardoaz, sagardoa egiteko prozesuaz, alkohola nola sortzen den, zer eragin duen... ikasi dugu gaurkoan, Jon Ander Galarragarekin Ekokulturaren txokoan.

Zenbat arnasteko modu daude?

Erabiltzailearen aurpegia

Jon Ander Galarraga biologoarekin animaliengan topatu ahal ditugun arnasteko modu desberdinez aritu gara, Ekokulturaren txokoan.

Laborategiko haragia

Erabiltzailearen aurpegia   Ingurumena

Urtea hasi den honetan ez zen nire borondatea berri txarrekin hastea, baina horrelakoxea da bizitza. Xanpainez bustitako hasiera zoragarri eta etilikoen ostean, hemen urteko lehen berri txarra: haragi artifiziala sortu dute. Badakit oso berri penagarria dela denontzat, baita ere 2017 hasieran horrelako berririk ezin dela eman, baina ene txuletajale maitea, gure txuleta maiteari bukatu zaizkio bere urrezko urteak.

Zein da urte gehien bete ditzakeen animalia?

Erabiltzailearen aurpegia

Zein da urte gehien bete ditzakeen animalia?

Jon Ander Galarraga biologoarekin hainbat bitxikeria ikasi ditugu animalien adinari dagokionean.

Transgenikoak bai ala ez?

Erabiltzailearen aurpegia

Transgenikoak bai ala ez?

Transgenikoen inguruan aritu gara solasean Jon Ander Galarraga biologoarekin ekokulturaren txokoan.

Naturalak al dira parke naturalak?

Erabiltzailearen aurpegia

Galdera horri erantzuna ematen saiatu gara Jon Ander Galarraga biologoarekin, ekokulturaren txokoan.

Igel, zapo eta txantxikuak

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Igel, zapo eta txantxikuak

Benetan lan handia izaten da bizidunei izenak ipintzea, horrez gainera, izen hau komunitate zientifikoan onartua egon behar du eta biologoen gizartean erabili. Horretarako daude izen zientifikoak, greziera edo latinezko izen arraroak, komunitate zientifikoak oso erraz onartzen dituenak eta gero gizarte arruntak sekula ez dituenak erabiltzen. Nork deitzen dio Sus scrofa bere etxe atariko txerriari? Bada omen da esaera bat: «Sus scrofa guztiei iristen omen zaie bere San Martina».

Zoologiko ala zooilogiko?

Erabiltzailearen aurpegia

Zoologikoen inguruan aritu zaigu Jon Ander Galarraga ekokulturaren txokoan.

Onddoen inguruan solasean

Erabiltzailearen aurpegia

Jon Ander Galarragaren ekokulturaren txokoan onddoen inguruan aritu gara.

Animalia arriskutsuak gurean

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Animalia arriskutsuak gurean

Zorionekoak gu, ez garenak lurralde arriskutsu batean bizi. Zorionekoak gu, perretxiko bila goazenean, lasai makurtu ahal garenak, atzetik berebiziko lehoitzarra gu jatera etorri gabe. Zorionekoak gu, menditik barrena lokatz eta urez bustitako galtzerdiekin paseatu ahal dugunok, etxera etorri eta gure behatzak euli baten beldar gosetien elikagai izan gabe.

Baleak eta euskaldunak

Erabiltzailearen aurpegia

Baleak eta euskaldunak

Agertu berri dela euskal kostaldetik gertu kontuan hartuta, baleaz eta euskaldunez aritu da Jon Ander Galarraga ekokulturaren txokoan.

Nondik dator ehiza?

Erabiltzailearen aurpegia

Hegaztien migrazioaz eta ehizaz aritu gara Jon Ander Galarragarekin ekokulturaren txokoan.

Zer dira tenporak?

Erabiltzailearen aurpegia

Jon Ander Galarragak tenporen inguruan hitz egin digu ekokulturaren txokoan.